128 MİLYAR $ : KİM NE DİYOR?

Türkiye, Hazime ve Maliye eski Bakanı Berat Albayrak’ın istifasından bu yana Merkez Bankası rezervi olarak tanımlanan 128 milyar Dolar’a ne olduğu sorusuna kilitlendi. Bu konuda taraflar ne diyor, piyasalar ne düşünüyor? Döviz rezervinde son durum ne?

Muhalefet partileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) döviz rezervlerinden 128 milyar doların satıldığını ve bu miktarın nereye gittiğinin bilinmediğini öne sürüyor.

İktidar kanadı ise bu tartışmayı “gündem değiştirme” çabası olarak nitelendiriyor ve döviz rezervlerinde herhangi bir eksiklik olmadığını savunuyor.

TARTIŞMANIN BÜTÜN AÇIKLAMALARINA VE ASLINDA TAM OLARAK NEREDEN BAŞLADIĞINA SOĞUKKANLI YAKLAŞIP DEĞERLENDİRMEK GEREKİYOR…

TARTIŞMA REUTERS İDDİASIYLA BAŞLADI…

Reuters haber ajansı, geçtiğimiz haftalarda yayımladığı bir haberde, Albayrak’ın istifa ettiği dönemde Merkez Bankası (TCMB) Başkanlığı görevine getirilen Naci Ağbal’ın Mart ortasında görevden alınmasında rezervlerde yaklaşık 130 milyar dolarlık kayba neden olan döviz satışlarıyla ilgili inceleme başlatmasının rol oynadığını iddia etmişti.

Küresel finans çevrelerinin bu önemli haber kanalında yer alan iddia, muhalefet partilerinin konuya yaklaşımını hızlandırdı.

Albayrak’ın bakanlık döneminde Türkiye’nin döviz kurundaki hızlı yükselişleri dengelemek ve kuru belli bir seviyede tutmak için kamu bankaları üzerinden rezervlerden döviz satış yapma politikası uyguladığı belirtiliyor. Bu da rezervlerde erimeye yol açan bir neden olarak gösteriliyor.

merkez

Geçen hafta açıklanan en güncel verilere göre, TCMB’nin net döviz rezervleri 10,7 milyar dolara geriledi. Reuters haber ajansı, bunun 2003’ten bu yana en düşük seviye olduğunu belirtti. Türkiye’nin net döviz rezervleri 2019 yılında 41 milyar dolar seviyesindeydi.

Ekonomistler, ileriye dönük swap işlemleri de hesaba katıldığında Türkiye’nin net rezervlerinin eksiye düştüğüne dikkat çekiyor. Bu miktar yaklaşık 40 milyar dolar olarak hesaplanıyor.

TCMB’nin döviz rezervlerinin seyri ve swap işlemleri hesaba katılarak yapılan tüm bu hesaplamalar, Türkiye’nin kuru aşağı çekmek için 130 milyar dolar civarında bir rezerv satışı gerçekleştirdiği iddiasının temelini oluşturuyor.

Ali Babacan'ın partisinin kuruluşu ertelendi! - Tele1

Ekonomi eski bakanlarından DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan, bu rezervlerin serbest kur rejimine aykırı bir şekilde eritildiğini ve “ciddi bir kural ihlali” yapıldığını öne sürdü. Babacan’ın bir diğer iddiası da Ağbal’ın rezervlerden döviz satışı yapılarak kuru belli bir seviyede tutma politikasıyla ilgili inceleme başlatmasından dolayı görevden alındığı yönünde.

CHP de bir süredir hem sosyal medyada hem de parti teşkilatı üzerinden “128 milyar dolar nerede” kampanyası yürütüyor.

İKTİDAR YALANLIYOR: VERİLMEYECEK HESAP YOK, HERŞEY KAYIT ALTINDA

İktidar ise iddiaları kesin bir dille yalanlıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Mart ayı başında yaptığı bir konuşmada, rezerv kaybı olmadığını ve bu paranın “milletin hazinesinde ve Merkez Bankası’nda” olduğunu söyledi.

Erdoğan, “Tutturmuşlar ‘Şu kadar para nerede?’ O kadar para hepsi bu milletin hazinesinde ve Merkez Bankası’nda. Kaybolan bir şey yok. Eğer kayıp varsa, bunlar sizdedir” dedi.

AKP Genel Başkan Yardımcısı Canikli: 128 milyar dolar burada, sizin aklınız  nerede?

Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Genel Başkan Yardımcısı ve Ekonomi İşleri Başkanı Nurettin Canikli de dün sosyal medyada yaptığı açıklamada, 128 milyar doların tamamının nereye satıldığının belli olduğunu belirtti.

Canikli, “Özetleyelim; A) 128 milyar doların 36 milyar doları ile altın ithal edilmiştir ve bu altınlar Cumhuriyet Altını, bilezik ve benzeri yatırım aracı olarak Türk halkının evindedir. B) 75 milyar doları Türkiye’deki bankalarda gerçek ve tüzel kişilerin hesaplarında durmaktadır. C) Özel sektör 43 milyar dolarlık yurtdışına olan döviz borcunu ödemiş. D) Yabancı portföy yatırımcı 12 milyar dolar satın alarak yurtdışına çıkarmıştır. Tekrar hatırlatalım Merkez Bankası doğrudan ve dolaylı tüm döviz satışlarını piyasa fiyatından gerçekleştirmiştir. Ucuza dolar satıldı iddiası kocaman bir yalandır” dedi.

Canikli, TCMB’nin doğrudan ya da dolaylı sattığı dövizi satın alanların devlet kayıtlarında mevcut olduğunu aktardı.

Net döviz rezervinde son durum ne?

Analistler, Türkiye’nin net döviz rezervinin eksiye düştüğünü hesaplıyor.

TCMB net döviz rezervleri 10,7 milyar dolara geriledi. Reuters haber ajansı bunun 2003’ten bu yana en düşük seviye olduğunu bildirdi.

Ekonomist Mahfi Eğilmez, Ekim sonunda kendi blogunda yayımladığı bir tabloda, swaplar hariç net döviz rezervinin Eylül ayında 39,6 milyar dolar ekside olduğunu belirtti.

Eğilmez’in TCMB verilerine dayanarak hazırladığı tabloda, net rezervler Eylül 2019’da 20,6 milyar dolar artıda görünüyor.

Londra merkezli BlueBay varlık yönetimi şirketi gelişen piyasalar stratejisti Tim Ash ise net rezervleri tam olarak hesaplamanın zor olduğunu ancak şu an itibarıyla Türkiye’nin net rezervlerinin yaklaşık 50 milyar dolar eksiye düşmüş olabileceğini söyledi.

Bu durum neden kaygı yaratıyor?

Döviz rezervleri, bir ülkenin bir yandan dış borç ödemesinde elini rahatlatırken, diğer yandan da gerekmesi halinde elinin altında harcayabileceği bir kaynak olması açısından önem taşıyor.

Ekonomistler, piyasada genel kural olarak net rezervlerin üç aylık ithalatı karşılayacak miktarda olmasının beklendiğini belirtiyor.

Son dönemde, Türkiye’nin döviz rezervlerinin gelinen mevcut durumda bu miktarın altına düştüğü öne sürülüyor.